Tổng thư ký LHQ cảnh báo hậu quả nếu hiệp ước hạt nhân Mỹ - Nga hết hạn

Tổng thư ký LHQ nói rằng thế giới đang đối mặt thời khắc nguy hiểm khi hiệp ước hạt nhân New START giữa Mỹ và Nga sắp hết hạn.

"Lần đầu tiên sau hơn nửa thế kỷ, thế giới đang đối mặt tình trạng không có bất kỳ giới hạn ràng buộc nào đối với kho vũ khí hạt nhân chiến lược của Nga và Mỹ. Đây cũng là hai nước sở hữu phần lớn kho vũ khí hạt nhân toàn cầu", Tổng thư ký Liên Hợp Quốc Antonio Guterres cho biết hôm 4/2, khi đề cập Hiệp ước Cắt giảm Vũ khí Chiến lược Mới (New START) sắp hết hiệu lực.

Theo ông, các hiệp ước kiểm soát vũ khí đã "cải thiện đáng kể an ninh của tất cả các dân tộc", nhấn mạnh New START sẽ hết hạn vào "thời điểm không thể tồi tệ hơn" khi nguy cơ sử dụng vũ khí hạt nhân đang ở mức cao nhất trong vòng hàng chục năm.

Tổng thư ký Liên Hợp Quốc kêu gọi Moskva và Washington trở lại bàn đàm phán ngay lập tức, đạt thỏa thuận về khuôn khổ kế tiếp nhằm khôi phục các giới hạn có thể kiểm chứng, giảm thiểu rủi ro và tăng cường an ninh chung.

Tổng thư ký Guterres trong cuộc họp báo tại trụ sở Liên Hợp Quốc ở New York, Mỹ ngày 29/1. Ảnh: Reuters

New START được Mỹ và Nga ký năm 2010, có hiệu lực một năm sau đó. Hai nước hồi năm 2021 gia hạn hiệp ước thêm 5 năm.

Hiệp ước quy định mỗi bên không được triển khai quá 700 tên lửa đạn đạo xuyên lục địa (ICBM), tên lửa đạn đạo phóng từ tàu ngầm (SLBM) và oanh tạc cơ mang vũ khí hạt nhân, số lượng đầu đạn hạt nhân trên các phương tiện này cũng không được vượt quá 1.550.

Nga và Mỹ đều có thể vượt giới hạn này nếu New START không được gia hạn hoặc thay thế bằng một thỏa thuận khác. Các cuộc đàm phán gia hạn thỏa thuận trong những năm qua đã đổ vỡ do căng thẳng giữa hai nước, trong đó có vấn đề Ukraine. New START sẽ hết hạn trong ngày 5/2.

Tại cuộc họp với Hội đồng An ninh Liên bang Nga tháng 9/2025, Tổng thống Vladimir Putin tuyên bố nước này sẵn sàng tuân thủ các hạn chế theo khuôn khổ New START thêm một năm nữa sau khi hiệp ước hết hạn, song biện pháp này chỉ có thể diễn ra nếu Mỹ làm theo.

Tuy nhiên, Tổng thống Donald Trump đã phát tín hiệu rằng Mỹ sẽ không gia hạn hiệp ước hiện tại. "Cứ để nó hết hạn đi. Chúng ta sẽ ký thỏa thuận tốt hơn", ông nói ngày 7/1.

Điện Kremlin hôm 3/2 nói New START hết hiệu lực "sẽ rất tồi tệ cho an ninh trên toàn thế giới và an ninh chiến lược".

Huyền Lê (Theo AFP, Reuters)