Hai tuần Trung Đông chìm trong bão lửa xung đột

Người dân Iran tuần hành bày tỏ tiếc thương Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei tại Tehran ngày 6/3.

Lãnh tụ Tối cao là vị trí có quyền lực chính trị và tôn giáo cao nhất của Iran, nắm giữ quyền quyết định cuối cùng đối với các vấn đề quốc gia. Ông Khamenei, 86 tuổi, giữ vị trí này từ năm 1989, đã luôn coi đối đầu, kháng cự quyết liệt với Mỹ và Israel là kim chỉ nam cho mọi hành động.

Khói bốc lên tại nhà máy lọc dầu Ras Tanura ở Arab Saudi ngày 2/3. Cuộc xung đột khiến Qatar ngừng sản xuất khí hóa lỏng, Israel tạm đóng mỏ khí đốt, trong khi Arab Saudi đóng cửa nhà máy lọc dầu lớn nhất nước. Giới siêu giàu cũng tìm cách rời khỏi Dubai và Abu Dhabi, sau khi Iran liên tục tập kích hai thành phố này.

Nhiều quốc gia Vùng Vịnh lên án các cuộc tập kích từ Iran trên khắp khu vực, cảnh báo Tehran đã tính toán sai và có thể phải trả giá.

Tổng thống Trump đã nói rằng chiến dịch có thể kéo dài 4-5 tuần và yêu cầu Iran đầu hàng vô điều kiện. Ông cũng không loại trừ khả năng điều bộ binh nhưng cho rằng "chưa cần thiết". Trong khi đó, Iran tuyên bố sẵn sàng đón đánh nếu bộ binh Mỹ tiến vào nước này.

Quân đội Israel ngày 6/3 thông báo chuyển sang giai đoạn tiếp theo trong xung đột. Ngày 7/3, Israel không kích một loạt kho dầu của Iran, cho thấy nước này dịch chuyển từ chỉ tấn công mục tiêu chính trị và quân sự sang nhắm cả vào cơ sở công nghiệp dân sự.

Đòn tấn công của Israel đã khiến mưa đen do lẫn dầu trút xuống thủ đô Tehran sáng 8/3. Nhiều người dân phản ánh bị khó thở, đau rát mắt môi.

Hội Trăng lưỡi liềm đỏ Iran ước tính hơn 6.000 công trình dân sự đã bị tàn phá trong chiến dịch của Mỹ - Israel, trong đó có cả trường học và cơ sở y tế.

Iran ngày 8/3 thông báo đã chọn ông Mojtaba Khamenei, con trai giáo chủ quá cố Ali Khamenei, làm Lãnh tụ Tối cao tiếp theo.

Ông Mojtaba Khamenei có tầm ảnh hưởng sâu rộng ở Iran, cũng như liên hệ chặt chẽ với Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) và lực lượng dân quân tình nguyện Basij. Ông được đánh giá là người theo đường lối bảo thủ và quyết định bổ nhiệm ông cho thấy phe theo đường lối cứng rắn tiếp tục nắm quyền lãnh đạo cao nhất tại Iran.

Tổng thống Trump tỏ ra không hài lòng nhưng không nói rõ sẽ ứng phó thế nào.

Nhân viên sửa chữa điện ở Tehran ngày 8/3, giữa bầu trời đầy khói đen sau trận tập kích của Mỹ và Israel.

Chính quyền Iran tuyên bố chiến tranh chỉ kết thúc thông qua tổn thất về kinh tế đến mức buộc các quốc gia Vùng Vịnh phải can thiệp, gây sức ép lên Mỹ và Israel. Cuộc xung đột đang tác động nghiêm trọng đến thương mại năng lượng toàn cầu. Giao thông hàng hải qua Eo biển Hormuz đình trệ, giá dầu thô vượt mức 100 USD mỗi thùng, gây chao đảo thị trường chứng khoán và ảnh hưởng lớn tới túi tiền của người tiêu dùng.

Iran yêu cầu các nước Arab và châu Âu cắt đứt quan hệ ngoại giao với Israel và Mỹ, trục xuất đại sứ của hai quốc gia, để được đi qua Eo biển Hormuz. Trong khi đó, Mỹ cảnh cáo Tehran không được phong tỏa tuyến hàng hải này và tuyên bố đã phá hủy 16 tàu rải thủy lôi của Iran gần Eo biển Hormuz.

Tên lửa đạn đạo Iran trên bầu trời thành phố Netanya, miền trung Israel, rạng sáng 11/3.

Iran ngày 11/3 tuyên bố mở đợt tập kích dữ dội nhất từ đầu chiến sự. Tehran cũng thông báo sẽ nhắm mục tiêu vào các trung tâm kinh tế và ngân hàng liên quan Mỹ và Israel trong khu vực, sau khi đòn tập kích của Mỹ và Israel vào một ngân hàng ở Tehran đêm 10/3 khiến một số nhân viên thiệt mạng.

Iran còn dọa nhắm vào các văn phòng và cơ sở hạ tầng của nhiều tập đoàn công nghệ Mỹ tại Israel và Vùng Vịnh như Google, Microsoft, Palantir Technologies, IBM, Nvidia và Oracle. Iran nói các trung tâm bị đưa vào danh sách vì công nghệ của họ "được ứng dụng vào các hoạt động quân sự".

Bất chấp đòn trả đũa của Iran, Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 11/3 tuyên bố chiến dịch tấn công vào Iran đã thành công lớn. Ông nói rằng Iran đã cận kề thất bại và Mỹ có thể tấn công các khu vực ở Tehran cũng như những nơi khác, khiến Iran gần như không thể tái thiết đất nước.

Quân đội Israel phát tín hiệu rằng chiến dịch còn lâu mới kết thúc và họ vẫn còn "loạt mục tiêu cần nhắm đến".

Ali Fadavi, cố vấn của Tư lệnh Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran, cảnh báo Mỹ và Israel "phải xem xét khả năng sa vào cuộc chiến tiêu hao lâu dài, có thể phá hủy toàn bộ nền kinh tế Mỹ và thế giới".

Người phụ nữ nhặt nhạnh quần áo trong một khu chung cư bị phá hủy ở Tehran ngày 12/3.

Sau tuyên bố của ông Trump, Tổng thống Iran lần đầu tiên nêu điều kiện chấm dứt cuộc xung đột. Ông Masoud Pezeshkian yêu cầu Mỹ và Israel "công nhận các quyền hợp pháp của Iran, bồi thường và đưa ra đảm bảo quốc tế vững chắc để ngăn những hành động tấn công nhằm vào chúng tôi trong tương lai".

Song song với tuyên bố của Tổng thống Iran, Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran khẳng định toàn bộ hạ tầng dầu mỏ, khí đốt mang lại lợi ích cho Mỹ và đồng minh ở Trung Đông "sẽ bị đốt cháy và phá hủy" nếu hạ tầng năng lượng của Iran bị tấn công.

Xuất khẩu dầu của các nước Vùng Vịnh khác giảm mạnh trong hai tuần qua, nhưng dầu thô Iran vẫn đang đi qua Eo biển Hormuz với tốc độ gần như bình thường là hơn 1 triệu thùng mỗi ngày.

Khói đen bốc lên sau một cuộc không kích của Mỹ và Israel vào Tehran ngày 13/3, trong lúc người dân Iran đang tham gia cuộc tuần hành nhân ngày Al-Quds, sự kiện ủng hộ nhân dân Palestine vào ngày thứ Sáu cuối cùng của tháng Ramadan linh thiêng.

Tổng thống Trump cùng ngày tuyên bố Mỹ đã phá hủy hoàn toàn mọi mục tiêu quân sự trên đảo Kharg, nơi được coi là "huyết mạch dầu mỏ" của Iran. Ông Trump cho biết đã quyết định không phá hủy cơ sở hạ tầng dầu mỏ trên đảo Kharg "vì những lý do chính đáng".

Cuộc xung đột hôm nay bước sang tuần thứ ba, nhưng chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, khi Thủ tướng Israel Netanyahu khẳng định "mục tiêu tối thượng" của Israel trong cuộc chiến là thay đổi chính quyền ở Iran còn tân Lãnh tụ Tối cao Iran Mojtaba Khamenei khẳng định Tehran sẵn sàng mở rộng phạm vi giao tranh.

"Trả thù sẽ vẫn nằm trong ưu tiên hàng đầu của chúng tôi cho tới khi hoàn thành trọn vẹn", ông tuyên bố.

Giao tranh đã khiến hơn 2.000 người thiệt mạng, trong đó khoảng 1.500 người ở Iran, hơn 680 người ở Lebanon, 15 người ở Israel và hàng chục người ở các quốc gia Vùng Vịnh. Mỹ ghi nhận 13 lính thiệt mạng liên quan chiến sự.