Châu Âu chỉ trích lời đe dọa áp thuế của Mỹ vì Greenland

EU cảnh báo việc Mỹ đe dọa áp thuế 8 nước châu Âu có thể dẫn tới vòng xoáy nguy hiểm, sau khi ông Trump tuyên bố sẽ làm điều này cho đến khi sở hữu Greenland.

Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen và Chủ tịch Hội đồng châu Âu Antonio Costa ngày 17/1 ra tuyên bố chung phản đối việc Tổng thống Mỹ Donald Trump đe dọa áp thuế 8 nước châu Âu vì Greenland.

"Thuế quan sẽ làm suy yếu quan hệ xuyên Đại Tây Dương và có nguy cơ dẫn đến vòng xoáy nguy hiểm. Châu Âu sẽ vẫn đoàn kết, phối hợp với nhau và cam kết bảo vệ chủ quyền của mình", họ viết trong bài đăng mạng xã hội.

Tổng thống Mỹ vài giờ trước đó tuyên bố Đan Mạch, Na Uy, Thụy Điển, Pháp, Đức, Anh, Hà Lan và Phần Lan sẽ bị áp thuế 10% với mọi loại hàng hóa xuất khẩu sang Mỹ kể từ 1/2, trước khi nâng lên 25% từ 1/6. Ông Trump nói các mức thuế sẽ duy trì cho đến khi Mỹ hoàn tất thương vụ mua lại đảo Greenland.

Ông giải thích quyết định này bắt nguồn từ việc các nước đưa lực lượng quân đội đến Greenland với mục đích chưa rõ ràng, cho rằng đây là "tình huống cực kỳ nguy hiểm đối với an toàn, an ninh và sự tồn vong của hành tinh".

Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen tại Paraguay ngày 17/1. Ảnh: AFP

Thủ tướng Anh Keir Starmer chỉ trích động thái của Mỹ, cho rằng "việc áp thuế lên các đồng minh chỉ vì họ đang theo đuổi an ninh tập thể là hoàn toàn sai lầm".

"Chúng tôi đã nói rõ an ninh Bắc Cực là vấn đề quan trọng đối với toàn bộ NATO và các đồng minh nên cùng nhau nỗ lực hơn nữa để giải quyết mối đe dọa từ Nga ở khu vực", ông nói thêm.

Ngoại trưởng Đan Mạch Lars Lokke Rasmussen cho biết lời đe dọa áp thuế của Mỹ "gây bất ngờ", nhấn mạnh rằng "mục đích của việc tăng hiện diện quân sự ở Greenland chỉ nhằm tăng cường an ninh Bắc Cực".

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron khẳng định "mối đe dọa thuế quan là không thể chấp nhận và hoàn toàn không phù hợp trong hoàn cảnh này". Ông thêm rằng châu Âu sẽ "cùng phối hợp đáp trả" và đảm bảo chủ quyền nếu Washington thực sự hành động.

Thủ tướng Thụy Điển Ulf Kristersson có chung lập trường cứng rắn trước lời đe dọa của ông Trump. "Chúng tôi sẽ không để bản thân bị đe dọa. Chỉ có Đan Mạch với Greenland mới có quyền quyết định những vấn đề liên quan đến họ. Tôi sẽ luôn bảo vệ đất nước mình và các nước láng giềng", ông nói.

Các lãnh đạo châu Âu đều cho biết họ đang thảo luận vấn đề này với Liên minh châu Âu (EU) và các thành viên nhằm tìm ra giải pháp phù hợp. Cyprus, nước đang giữ chức chủ tịch luân phiên của Hội đồng châu Âu, đã thông báo về cuộc họp bất thường của các đại sứ EU tại Brussels vào chiều 18/1.

"Đối thoại vẫn rất cần thiết và chúng tôi cam kết tiếp tục xây dựng dựa trên tiến trình đã bắt đầu giữa Đan Mạch và Mỹ", tuyên bố chung của EU có đoạn.

Quan chức phụ trách cơ quan tài nguyên khoáng sản Greenland Naaja Nathanielsen ca ngợi phản ứng của các nước châu Âu trước lời đe dọa áp thuế của ông Trump. "Tôi biết ơn và hy vọng ngoại giao, tình hữu nghị sẽ thắng thế", Nathanielsen nói.

Tổng thống Trump gần đây liên tục khẳng định Mỹ phải kiểm soát Greenland, hòn đảo tự trị thuộc Đan Mạch, để ngỏ khả năng dùng vũ lực nhằm đạt mục tiêu này. Ông cho rằng Mỹ đã đầu tư hàng trăm tỷ USD cho hệ thống phòng thủ Vòm Vàng và nó chỉ có thể phát huy tối đa hiệu quả nếu Greenland được đưa vào mạng lưới.

Các quan chức Đan Mạch và Greenland hôm 14/1 tới Nhà Trắng họp với Phó tổng thống Mỹ JD Vance và Ngoại trưởng Marco Rubio, nhưng chưa đạt được nhất trí về tương lai hòn đảo.

Greenland là hòn đảo lớn nhất thế giới, nằm gần Bắc Mỹ, giữa Đại Tây Dương và Bắc Băng Dương. Hòn đảo có dân số 57.000 người và diện tích khoảng 2,16 triệu km2, rộng hơn Mexico và gấp hơn ba lần bang Texas của Mỹ.

Hòn đảo nằm trên tuyến đường ngắn nhất từ Bắc Mỹ tới châu Âu, khiến nó trở thành địa điểm chiến lược quan trọng với Washington. Greenland có nguồn khoáng sản dồi dào, phần lớn chưa được khai thác.

Thanh Tâm (Theo AFP, Reuters)