Pháp muốn EU dùng 'vũ khí thương mại' đáp trả thuế của Mỹ về Greenland

Pháp sẽ kêu gọi EU kích hoạt công cụ chống cưỡng ép, được coi là "bazooka thương mại", nếu Mỹ thật sự áp thuế với các nước châu Âu vì vấn đề Greenland.

Đội ngũ của Tổng thống Pháp ngày 18/1 cho biết ông Emmanuel Macron sẽ đề nghị EU sử dụng công cụ chống cưỡng ép (ACI), trong trường hợp Mỹ hiện thực hóa lời đe dọa áp thuế với loạt nước châu Âu liên quan tranh cãi về đảo Greenland.

Có hiệu lực từ cuối năm 2023 và được mệnh danh là "bazooka thương mại", ACI là công cụ trả đũa thương mại mạnh mẽ nhất của EU và chưa từng được kích hoạt.

Công cụ này được thiết kế chủ yếu nhằm mục đích răn đe, nếu cần thiết có thể được dùng để đáp trả hành động cưỡng ép có chủ đích từ bên thứ ba, cụ thể là những nước sử dụng biện pháp thương mại nhằm gây sức ép lên chính sách của EU hoặc thành viên thuộc khối.

Tổng thống Emmanuel Macron tại căn cứ không quân ở miền nam Pháp hôm 15/1. Ảnh: AP

Các phương pháp trả đũa trong khuôn khổ ACI có thể bao gồm thuế quan, áp thêm thuế với các công ty công nghệ hoặc hạn chế đầu tư vào khối. Một số biện pháp tiềm năng khác là hạn chế quyền tiếp cận với một số phân khúc trên thị trường EU hay ngăn tham gia đấu thầu các hợp đồng công tại châu Âu.

Pháp là một trong những nước châu Âu có phản ứng gay gắt nhất với Mỹ liên quan đến ý tưởng kiểm soát Greenland của ông Trump. Trong một cuộc phỏng vấn với tờ Berliner Zeitung của Đức ngày 16/1, bà Clemence Guette, phó chủ tịch quốc hội Pháp, cho hay một dự thảo nghị quyết đã được soạn thảo đề xuất rút nước này khỏi NATO, trong bối cảnh bất đồng với chính sách Mỹ ngày càng tăng.

Theo bà Guette, nghị sĩ thuộc đảng cánh tả Nước Pháp Bất khuất, các cuộc thảo luận về việc Pháp rời khỏi NATO đã diễn ra từ lâu, nhưng vấn đề này đang trở nên "đặc biệt cấp bách". Bà cho rằng tư cách thành viên NATO hiện tạo ra rủi ro cao với Pháp, trong đó có khả năng bị cuốn vào một cuộc xung đột đi ngược lại lợi ích, nguyên tắc quốc gia và các cam kết quốc tế của Paris.

Tổng thống Macron chưa bình luận về tuyên bố này của bà Guette.

Thủ tướng Italy Giorgia Meloni, người có quan hệ tốt với Tổng thống Trump, ngày 18/1 cho biết đã nói với lãnh đạo Mỹ rằng trừng phạt châu Âu về mặt kinh tế là "sai lầm". Dù vậy, bà cũng tìm cách giảm nhẹ mức độ nghiêm trọng của sự việc, khi cho rằng đã có hiểu lầm và vấn đề trong giao tiếp giữa hai bên về đảo Greenland.

Theo Thủ tướng Italy, NATO cần phải đóng vai trò chủ động trong cuộc khủng hoảng đang ngày càng leo thang này.

Bộ trưởng Văn hóa Anh Lisa Nandy cho biết Thủ tướng Keir Starmer dự kiến thảo luận với Tổng thống Trump về vấn đề trên "trong thời gian sớm nhất có thể", đồng thời gọi lời đe dọa áp thuế từ Mỹ là "sai lầm".

"Chúng tôi tin rằng điều đó hoàn toàn không có ích và phản tác dụng. Thủ tướng cũng không ngần ngại bày tỏ rõ điều đó", bà Nandy nhấn mạnh.

Tổng thống Trump hôm 17/1 thông báo sẽ áp thuế 10% đối với mọi hàng hóa nhập khẩu từ các nước Đan Mạch, Na Uy, Thụy Điển, Pháp, Đức, Anh, Hà Lan và Phần Lan. Mức thuế này có hiệu lực vào ngày 1/2 và sẽ tăng lên thành 25% từ đầu tháng 6.

Biện pháp sẽ được duy trì cho đến khi Mỹ đạt được thỏa thuận mua lại đảo Greenland "một cách hoàn toàn và trọn vẹn", theo ông Trump.

Tổng thống Mỹ gần đây liên tục khẳng định phải kiểm soát Greenland, hòn đảo tự trị thuộc Đan Mạch, đồng thời để ngỏ khả năng dùng vũ lực nhằm đạt mục tiêu này bất chấp sự phản đối của Copenhagen và nhiều nước châu Âu.

Vị trí Greenland. Đồ họa: BBC

Đan Mạch, Na Uy, Thụy Điển, Pháp, Đức, Anh, Hà Lan và Phần Lan đã thông báo triển khai quân đến Greenland trong nỗ lực tăng cường an ninh cho hòn đảo. Tuy nhiên, Nhà Trắng tuyên bố lực lượng châu Âu tại Greenland không thể ngăn Mỹ thực hiện kế hoạch kiểm soát vùng lãnh thổ.

Greenland là đảo lớn nhất thế giới, nằm gần Bắc Mỹ, giữa Đại Tây Dương và Bắc Băng Dương, có dân số 57.000 người và diện tích khoảng 2,16 triệu km2, rộng hơn Mexico và gấp hơn ba lần bang Texas của Mỹ.

Nằm trên tuyến đường ngắn nhất từ Bắc Mỹ tới châu Âu và là địa điểm chiến lược quan trọng với Washington, Greenland có nguồn khoáng sản dồi dào, phần lớn chưa được khai thác.

Phạm Giang (Theo AFP, AP)