Bí ẩn 127.000 Bitcoin giữa ông trùm Chen Zhi và chính phủ Mỹ

Vụ tịch thu hơn 127.000 Bitcoin liên quan đến ông trùm Chen Zhi làm dấy lên tranh chấp, khi Mỹ chưa làm rõ cách thức thu giữ số tài sản này.

Ngày 29/12/2020, hệ thống đào tiền ảo LuBian của tập đoàn Prince bị tin tặc tấn công, khiến 127.272 Bitcoin trị giá 3,5 tỷ USD "bốc hơi" sau hai tiếng, trong vụ hack tiền mã hóa lớn nhất lịch sử.

Chủ tịch Chen Zhi và tập đoàn đã gửi tổng cộng 1.500 tin nhắn trên các nền tảng blockchain những năm sau đó, đề nghị tin tặc hoàn trả và hứa trả thưởng, song không được phản hồi.

Tháng 10/2025, Bộ Tư pháp Mỹ thông báo truy tố Chen Zhi với cáo buộc điều hành các đế chế lừa đảo trực tuyến ở Đông Nam Á, đồng thời tuyên bố tịch thu 127.271 Bitcoin liên quan, gần như trùng khớp với số Bitcoin bị đánh cắp khỏi ví LuBian năm 2020.

Khi Mỹ công bố cáo trạng, số Bitcoin này tương đương 15 tỷ USD, đến nay giảm còn 9 tỷ USD do giá Bitcoin lao dốc.

Chen Zhi bị dẫn độ về Trung Quốc hồi đầu tháng 1. Ảnh: CGTN

Campuchia hồi đầu tháng 1 thông báo bắt, dẫn độ Chen Zhi về Trung Quốc để điều tra cáo buộc hoạt động tội phạm xuyên quốc gia. Chiến dịch bắt giữ được tiến hành vài tháng sau phối hợp điều tra giữa Phnom Penh và Bắc Kinh.

Chen Zhi sinh ngày 16/12/1987 tại tỉnh Phúc Kiến, Trung Quốc. Ông trùm này khởi nghiệp với một quán cà phê internet nhỏ tại tỉnh Phúc Kiến, trước khi đến Campuchia lập nghiệp trong lĩnh vực bất động sản năm 2011. Chen được cấp quốc tịch Campuchia năm 2014. Một năm sau, Chen sáng lập Prince Group. Tập đoàn phát triển nhanh chóng về quy mô và địa bàn hoạt động, lấn sân sang các lĩnh vực khác như bán lẻ, khách sạn, thương mại điện tử, ngân hàng, tài chính.

Tuy nhiên, giới chức Mỹ, Anh cáo buộc mạng lưới kinh doanh của Chen chỉ là bình phong cho "một trong những tổ chức tội phạm xuyên quốc gia lớn nhất châu Á". Prince Group bị tố tham gia mua bán và cưỡng ép nhiều lao động làm việc trong các khu trại khép kín ở Campuchia. Bên trong là những dãy nhà chật kín, có tường cao và dây thép gai bao quanh, nơi "nhân viên" bị giám sát và cưỡng ép thực hiện lừa đảo trực tuyến.

Bộ Tư pháp Mỹ và các công tố viên liên bang chưa từng giải thích cụ thể cách họ nắm quyền kiểm soát số Bitcoin liên quan Chen Zhi, cũng như thời điểm và phương thức thu giữ. Trong hồ sơ tịch thu tài sản, Mỹ chỉ nêu rằng đây là "tài sản thu hồi từ hành vi gian lận và rửa tiền trong đế chế tội phạm khổng lồ của Chen Zhi", nhưng không tiết lộ chi tiết kỹ thuật.

Một vụ kiện đang diễn ra tại tòa án liên bang ở Brooklyn có thể buộc chính phủ Mỹ phải đưa ra câu trả lời. Hàng chục bên đang đòi quyền sở hữu với hơn 127.000 Bitcoin bị thu giữ.

Ngay cả Chen Zhi cũng đang đòi quyền sở hữu số Bitcoin này. Nhóm luật sư của Chen nộp đơn ngày 10/3, đề nghị bác vụ tịch thu tài sản của Mỹ. Họ cho rằng nhiều cáo buộc nhằm vào Chen "sai một cách hiển nhiên và có thể chứng minh được", đồng thời nói Mỹ không thể chỉ ra mối liên hệ giữa số tiền ảo này với bất kỳ hành vi phạm tội nào.

Các luật sư đề nghị thẩm phán liên bang Rachel Kovner buộc chính phủ Mỹ phải giải thích cách thức thu được số Bitcoin, cho rằng Washington đang "che giấu" con đường này.

Chen Zhi khi còn là chủ tịch Prince Group. Ảnh: Prince Group

Người phát ngôn của Chen và tập đoàn Prince Group, đề nghị không nêu tên vì lý do an toàn, cho biết các cáo buộc của chính phủ Mỹ là "chiêu trò đánh lạc hướng khỏi nghi vấn mà Bộ Tư pháp đang né tránh: Ai đã thực hiện vụ trộm tiền số lớn nhất lịch sử bằng cách xâm nhập các ví của LuBian vào tháng 12/2020? Và làm thế nào số bitcoin bị lấy cắp đó lại rơi vào tay chính phủ Mỹ? Chính phủ phải chịu trách nhiệm".

Đáp lại, các công tố viên nói Chen không có tư cách pháp lý trong vụ kiện và đề nghị tòa bác đơn. Người phát ngôn của công tố viên liên bang Joseph Nocella tại Brooklyn, văn phòng đứng tên khởi tố Chen và nộp đơn xin tịch thu số Bitcoin, từ chối bình luận về cách số tài sản này bị thu giữ.

Cơ quan Ứng cứu Khẩn cấp Virus Máy tính Quốc gia Trung Quốc (CVERC) tháng 11/2025 cho rằng Mỹ đứng sau vụ tấn công vào ví LuBian năm 2020, mô tả đây là "chiến dịch tin tặc cấp nhà nước điển hình".

Trong bối cảnh gần như không có thông tin chính thức, các đồn đoán về vụ tấn công LuBian xuất hiện tràn lan. Một số cho rằng một hacker "mũ trắng" đã lấy số Bitcoin rồi giao lại cho Mỹ, số khác cho rằng ví LuBian có lỗ hổng trong cách tạo khóa mật mã.

Trung tâm thương mại Prince International Plaza của Prince Group tại thủ đô Phnom Penh, Campuchia hôm 15/10/2025. Ảnh: AFP

"Vẫn chưa rõ đây là một vụ hack, một vụ biển thủ nội bộ, hay một chiến dịch của chính phủ", Ari Redbord, giám đốc chính sách toàn cầu của công ty nghiên cứu blockchain TRM Labs, nhận định.

Tom Clark, chuyên gia thu hồi tài sản, luật sư đối tác tại Stewarts Law LLP ở London, cho biết giới công tố sẽ chịu áp lực ngày càng lớn phải công bố thêm thông tin, khi vụ án tiếp tục được xét xử.

"Mỹ cuối cùng sẽ phải giải thích họ thu giữ số Bitcoin đó bằng cách nào, và vì sao lại quy số tài sản này là liên quan đến các hành vi sai phạm, ít nhất ở mức đủ để đứng vững trước tranh tụng tại tòa", ông Clark nói.

Đức Trung (Theo AP, AFP, Washington Post)