Băng ở dãy Himalaya tan nhanh gấp đôi, đe dọa cuộc sống hàng tỉ người

Theo Hãng tin AFP, một báo cáo công bố ngày 21-3 cảnh báo các sông băng tại dãy Himalaya - nguồn cung cấp nước ngọt thiết yếu cho khoảng 2 tỉ người - đang tan chảy với tốc độ nhanh gấp đôi so với năm 2000.

Dãy núi Hindu Kush-Himalaya (HKH) trải dài 3.500km qua tám quốc gia, kéo dài từ Afghanistan đến Myanmar, là nơi lưu giữ trữ lượng băng tuyết lớn trên thế giới sau Bắc cực và Nam cực.

Đây là ngôi nhà của hơn 54.000 sông băng, cung cấp nước cho 10 hệ thống sông lớn nhất châu Á như sông Trường Giang, sông Hằng, sông Mekong và sông Irrawaddy.

Những dòng sông này đảm bảo lương thực, nguồn nước, năng lượng và sinh kế cho hàng tỉ người ở cả khu vực miền núi lẫn các cộng đồng hạ nguồn.

Tuy nhiên 1/3 lượng băng tại đây nằm trong các khu vực cực kỳ nhạy cảm và dễ bị tổn thương trước tình trạng nóng lên toàn cầu.

Theo hai nghiên cứu mới nhất từ Trung tâm Quốc tế về Phát triển miền núi tích hợp (ICIMOD) có trụ sở tại Kathmandu, tốc độ mất băng trung bình trong khu vực đã tăng gấp đôi từ 34cm mỗi năm (trước năm 2000) lên 73cm mỗi năm trong những năm gần đây.

Các nghiên cứu cũng chỉ ra rằng kể từ năm 1975, độ dày của các sông băng trong vùng đã sụt giảm tới 27m.

Đặc biệt, khoảng 12% diện tích sông băng đã biến mất trong giai đoạn từ năm 1990 - 2020.

Theo đánh giá năm 2023 của ICIMOD, các sông băng dự kiến sẽ mất từ 30 - 50% thể tích nếu nhiệt độ toàn cầu tăng thêm từ 1,5°C - 2°C vào năm 2100.

"Tuy nhiên, khu vực HKH đang nóng lên với tốc độ nhanh gấp đôi mức trung bình toàn cầu", ông Farooq Azam - tác giả chính của nghiên cứu, cho biết, đồng thời nhấn mạnh rằng điều này đặt các sông băng trong khu vực vào tình thế nguy hiểm hơn bao giờ hết.

Ông cho biết nhiệt độ tăng cao khiến các sông băng "không còn khả năng tái tạo khối lượng băng đã mất".

Ông Azam cũng kêu gọi cắt giảm khí thải carbon đen - phát sinh từ việc đốt nhiên liệu hóa thạch, rác thải và các vật liệu khác - vốn làm gia tăng tốc độ tan chảy.

Bà Miriam Jackson, chuyên gia sông băng tại Cục Tài nguyên Nước và Năng lượng Na Uy, nhận định: "Nền nông nghiệp phụ thuộc vào nước tan từ sông băng sẽ đối mặt với thách thức ngày càng lớn, thủy điện sẽ kém hiệu quả và sản xuất ít điện năng hơn. Những thay đổi này sẽ dẫn đến những bất ổn trong xã hội".

"Chúng ta thực sự nên lo ngại, bởi ngay cả khi không bị ảnh hưởng trực tiếp về nguồn nước hay mực nước biển dâng, chúng ta vẫn sẽ chịu các tác động gián tiếp theo nhiều cách khác nhau", bà nhấn mạnh.

Bà Jackson cũng cảnh báo các cuộc xung đột toàn cầu hiện nay, bao gồm cả cuộc chiến tại Iran, đang có nguy cơ làm sao nhãng sự chú ý khỏi thứ mà bà gọi là "vấn đề lớn nhất của biến đổi khí hậu".