Vừa ghé quán đã thấy quảng cáo: Smartphone 'biết' bạn ở đâu bằng cách nào?

Không ít người từng trải qua tình huống: vừa đến một trung tâm thương mại, quán cà phê hay cửa hàng, điện thoại đã bắt đầu hiển thị quảng cáo liên quan. Điều này khiến nhiều người có cảm giác thiết bị của mình đang "theo dõi" vị trí di chuyển.

Thực tế, phía sau những quảng cáo tưởng chừng đơn giản đó là cả một hệ sinh thái dữ liệu phức tạp. Thông tin về thiết bị, hành vi sử dụng ứng dụng và cả vị trí có thể được thu thập, xử lý và chia sẻ qua nhiều hệ thống trung gian trong ngành quảng cáo số.

Ứng dụng thu thập dữ liệu người dùng

Phần lớn ứng dụng miễn phí trên smartphone hiện nay đều tích hợp các bộ công cụ quảng cáo (SDK quảng cáo). Những công cụ này cho phép nhà phát triển hiển thị quảng cáo trong ứng dụng để tạo doanh thu.

Khi người dùng mở ứng dụng, SDK quảng cáo có thể thu thập một số dữ liệu cơ bản của thiết bị như loại thiết bị, hệ điều hành hoặc mã định danh quảng cáo. Trên Android, mã này được gọi là Advertising ID, còn trên iOS là IDFA.

Các mã định danh này không trực tiếp chứa thông tin cá nhân nhưng giúp hệ thống quảng cáo nhận diện cùng một thiết bị khi nó xuất hiện trên nhiều ứng dụng khác nhau. Nhờ đó, các nền tảng quảng cáo có thể phân tích hành vi sử dụng và hiển thị nội dung phù hợp hơn.

Trong nhiều trường hợp, dữ liệu thu thập được sẽ được gửi đến các nền tảng đấu giá quảng cáo trực tuyến, nơi nhiều nhà quảng cáo và đối tác dữ liệu cùng tham gia để lựa chọn quảng cáo phù hợp nhất.

Cách quảng cáo xác định vị trí người dùng

Để hiển thị quảng cáo theo khu vực, hệ thống quảng cáo cần biết thiết bị đang ở đâu. Vị trí này có thể được xác định bằng nhiều cách.

Phương pháp chính xác nhất là sử dụng GPS, cho phép xác định tọa độ của thiết bị với sai số chỉ vài mét. Tuy nhiên ngay cả khi GPS không bật, vị trí vẫn có thể được ước đoán thông qua các tín hiệu khác.

Chẳng hạn, smartphone có thể xác định vị trí dựa trên danh sách các mạng Wi-Fi xung quanh, địa chỉ IP khi kết nối Internet hoặc dữ liệu từ mạng di động. Khi những nguồn dữ liệu này được kết hợp, hệ thống có thể suy đoán khá chính xác vị trí tương đối của thiết bị.

Khi dữ liệu vị trí được gắn với mã định danh quảng cáo, các thuật toán có thể phân tích thói quen di chuyển theo thời gian. Ví dụ, nếu một thiết bị thường xuyên xuất hiện tại cùng một địa điểm vào ban đêm và một địa điểm khác vào ban ngày, hệ thống có thể suy đoán đó là nơi ở và nơi làm việc.

Dữ liệu vị trí trở thành "tài nguyên" quảng cáo

Trong ngành quảng cáo số, dữ liệu hành vi người dùng đang trở thành nguồn tài nguyên quan trọng. Không chỉ giúp hiển thị quảng cáo đúng đối tượng, dữ liệu này còn giúp doanh nghiệp hiểu rõ hơn về thói quen tiêu dùng và xu hướng di chuyển.

Các công ty phân tích dữ liệu thường tổng hợp thông tin từ nhiều nguồn để nghiên cứu hành vi mua sắm, mật độ di chuyển trong đô thị hoặc mức độ quan tâm của người dùng đối với từng khu vực.

Thông thường, dữ liệu được xử lý dưới dạng ẩn danh và không trực tiếp gắn với danh tính cá nhân. Tuy vậy nhiều chuyên gia bảo mật cho rằng dữ liệu vị trí vẫn là loại dữ liệu nhạy cảm, vì chỉ cần một chuỗi di chuyển đủ dài cũng có thể tiết lộ một số đặc điểm trong cuộc sống của người dùng.

Các hệ điều hành smartphone hiện nay đã bổ sung nhiều công cụ giúp người dùng quản lý quyền riêng tư tốt hơn. Người dùng có thể kiểm tra ứng dụng nào được phép truy cập vị trí, đặt lại mã định danh quảng cáo hoặc tắt tính năng cá nhân hóa quảng cáo.

Trong bối cảnh nền kinh tế ứng dụng miễn phí phụ thuộc nhiều vào quảng cáo, việc thu thập dữ liệu người dùng gần như đã trở thành một phần của hệ sinh thái số. Tuy nhiên khi dữ liệu vị trí ngày càng được khai thác sâu hơn, câu hỏi về quyền riêng tư cũng ngày càng được quan tâm.