Triển vọng và thách thức với Thủ tướng Anutin khi 'bắt bệnh' cho Thái Lan

Chiến thắng áp đảo giúp Thủ tướng Anutin nắm lợi thế lớn, song cánh cửa dẫn đến ổn định và tăng trưởng cho Thái Lan vẫn vô cùng hẹp.

Trong cuộc vận động tranh cử cuối cùng trước cuộc bầu cử cuối tuần trước, Thủ tướng Thái Lan Anutin Charnvirakul bước lên sân khấu, tuyên bố sẵn sàng cùng đội ngũ của mình điều hành đất nước nếu đảng Bhumjaithai của ông chiến thắng.

Ông khẳng định trong bối cảnh hiện nay, Thái Lan cần những "người chuyên nghiệp" dày dạn kinh nghiệm để lãnh đạo, không phải là nơi thí điểm cho những mô hình chưa được kiểm chứng. Dưới sự lãnh đạo của đảng Bhumjaithai, Thái Lan sẽ không tiếp tục chấp nhận hình ảnh "bệnh phu châu Á", mà sẽ tiến bước mạnh mẽ trong trật tự kinh tế toàn cầu mới.

Cán cân quyền lực mới

Đảng Bhumjaithai sau đó đã vượt qua mọi dự đoán khi chiến thắng áp đảo trong cuộc bầu cử. Theo kết quả sơ bộ của Ủy ban Bầu cử Thái Lan, đảng này giành được 193 ghế trong Hạ viện gồm 500 ghế, vượt xa kết quả 116 ghế của đối thủ gần nhất là đảng Nhân dân (People's Party) theo đường lối cải cách được giới trẻ ủng hộ.

Nhà phân tích chính trị Thái Lan Punchada Sirivunnabood cho rằng kết quả vượt kỳ vọng của Bhumjaithai đến từ việc ông Anutin đã tận dụng được sự ủng hộ từ làn sóng chủ nghĩa dân tộc, vốn bùng lên từ xung đột biên giới giữa Thái Lan và Campuchia.

Thủ tướng Thái Lan Anutin Charnvirakul tại sự kiện vận động tranh cử ở Bangkok hôm 30/1. Ảnh: AP

Nhưng chính những cam kết của ông Anutin về việc "bắt bệnh" cho nền kinh tế Thái Lan bằng đội ngũ "người chuyên nghiệp" mà ông dự định bổ nhiệm vào những bộ chủ chốt như thương mại và tài chính đã đáp ứng mong mỏi của cử tri về tăng trưởng kinh tế nhanh hơn.

Với sự hậu thuẫn của đảng Klatham xếp thứ tư, Bhumjaithai sẽ có tổng cộng khoảng 251 ghế nghị sĩ để thành lập chính phủ và tiếp tục bầu ông Anutin làm Thủ tướng nhiệm kỳ mới. Tuy nhiên, thế đa số mong manh như vậy là một thách thức lớn, nhiều khả năng buộc ông Anutin phải tìm kiếm thêm đối tác liên minh để bảo đảm sự ổn định cho chính phủ.

"Hai đảng này đủ để có đa số tối thiểu, nhưng ông Anutin cần hơn thế. Vì vậy, ông sẽ tìm cách thu hút và mời các đảng nhỏ tham gia liên minh", Thitinan Pongsudhirak, giáo sư khoa học chính trị và đối ngoại tại Đại học Chulalongkorn, nói.

Câu hỏi đặt ra lúc này là liệu ông Anutin có đưa đảng Dân chủ và Pheu Thai vào liên minh hay không. Đảng Dân chủ, thành lập năm 1946, là đảng chính trị lâu đời nhất Thái Lan và được dự báo giành 22 ghế trong kỳ bầu cử này. Pheu Thai, đảng của gia tộc Shinawatra từng thống lĩnh chính trường Thái Lan, dự kiến giành 76 ghế nghị sĩ.

Chiến thắng áp đảo và sự tín nhiệm rõ ràng từ cử tri đồng nghĩa ông Anutin nhiều khả năng sẽ tìm cách xây dựng một chính phủ liên minh trên nền tảng giá trị chung, theo Erik Kuhonta, phó giáo sư khoa học chính trị tại Đại học McGill ở Quebec.

"Bhumjaithai có khá nhiều lựa chọn thuận lợi để hình thành một liên minh bảo thủ", ông nói.

Vị thế này có thể giúp ông Anutin có thêm ảnh hưởng đối với các đạo luật quan trọng và những cơ quan độc lập vốn có quyền điều tra các chính trị gia.

'Bắt bệnh' cho nền kinh tế

Điều này làm giảm khả năng xảy ra tình trạng bế tắc khi ra quyết định, yếu tố từng khiến chính trường Thái Lan bất ổn trong những năm qua, theo giới quan sát.

Đối với các nhà đầu tư vốn ưu tiên sự ổn định ngắn hạn, một liên minh do Bhumjaithai lãnh đạo được coi là kịch bản ít gây xáo trộn nhất, giảm thiểu rủi ro từ những thay đổi chính sách đột ngột hoặc nguy cơ bất ổn mới có thể làm xói mòn niềm tin kinh doanh.

Về kinh tế, Bhumjaithai tập trung vào các gói kích thích và biện pháp ngắn hạn để hỗ trợ tăng trưởng hơn là những thay đổi sâu rộng mang tính cấu trúc. Một trong những đề xuất nổi bật của đảng là chính phủ sẽ hỗ trợ một phần chi phí sinh hoạt hàng ngày cho người dân, như thực phẩm và vận tải.

Bhumjaithai ước tính kế hoạch kích thích kinh tế sẽ tốn khoảng 148 tỷ baht (4,7 tỷ USD) mỗi năm, trong đó sáng kiến đồng chi trả chiếm khoảng 44 tỷ baht.

Phần lớn ngân sách sẽ dành cho kế hoạch đảm bảo năng lượng giá rẻ. Ông Anutin cũng kêu gọi tăng chi tiêu công vào cơ sở hạ tầng, giao thông và y tế.

Bhumjaithai đã đề ra sáng kiến thu hút 100.000 người chăm sóc cho dân số đang già hóa của Thái Lan và thay thế chế độ nghĩa vụ quân sự truyền thống bằng lực lượng tình nguyện ký hợp đồng phục vụ quân đội.

Người dân ngồi bên một đài phun nước ở thủ đô Bangkok, Thái Lan hôm 16/1. Ảnh: AFP

Hiện chưa rõ liệu ông Anutin có thể biến đà thắng trong cuộc bầu cử thành triển vọng phục hồi kinh tế bền vững cho Thái Lan hay không. Quốc gia này đang đối mặt tình trạng tăng trưởng chậm, năng lực cạnh tranh sụt giảm và dân số già hóa nhanh chóng. Tăng trưởng trung bình của Thái Lan chỉ đạt khoảng 1% mỗi năm kể từ đỉnh điểm đại dịch, tụt hậu so với các nước trong khu vực.

Dù kết quả bầu cử được coi là kịch bản thân thiện nhất với giới đầu tư, nhiều doanh nhân nước ngoài ngày càng trở nên thận trọng hơn khi làm ăn ở Thái Lan. Điều đó khiến ông Anutin gánh thêm áp lực phải khôi phục niềm tin và thu hút nguồn vốn trở lại.

Ông Anutin cũng sẽ phải xử lý căng thẳng biên giới với Campuchia và thực hiện nhiệm vụ sửa đổi Hiến pháp năm 2017. Trong cuộc tổng tuyển cử vừa qua, hơn 60% cử tri đã ủng hộ trưng cầu ý dân về việc sửa đổi bản hiến pháp vốn được thông qua trong giai đoạn chính quyền quân sự nắm quyền.

Nhiều cử tri Thái Lan cho rằng bản hiến pháp hiện nay trao quá nhiều quyền lực cho các cơ quan không được bầu trực tiếp như Thượng viện, Tòa án Hiến pháp và Ủy ban Bầu cử. Đây là những cơ quan có vai trò rất lớn trên chính trường Thái Lan, với những quyền như giải thể các chính đảng, tước tư cách nghị sĩ, thậm chí là phế truất cả thủ tướng, góp phần gây ra những biến động chính trị ở nước này vài năm qua.

Tuy nhiên, nỗ lực sửa đổi Hiến pháp chắc chắn sẽ khiến Thủ tướng Anutin phải đối mặt với sự phản đối quyết liệt từ phe đối lập. "Quá trình này sẽ gây rất nhiều tranh cãi, với những cuộc đối đầu quyết liệt trong quốc hội", ông Thitinan nhận định.

Thanh Tâm (Theo CNA, DW, Bangkok Post)