Những cảnh sát Mỹ bỏ nghề sau các vụ nổ súng chết người

Arena từng nghĩ mình đủ cứng rắn để vượt qua mọi khốc liệt của nghề cảnh sát, cho đến khi anh nổ súng khiến một người thiệt mạng năm 2020.

Ngày 6/8/2020, Michael Arena, 29 tuổi, cảnh sát thành phố Ventnor thuộc bang New Jersey, cùng đồng nghiệp được điều động kiểm tra tin báo về một người đàn ông bị thương và có dấu hiệu hoảng loạn.

Trường hợp cần được kiểm tra là Amir Johnson, 30 tuổi, đến từ Pennsylvania. Anh cầm mảnh chai vỡ, liên tục yêu cầu cảnh sát bắn mình. Johnson cuối cùng lao về phía cảnh sát bất chấp các nỗ lực trấn an, khiến ba cảnh sát nổ súng để loại bỏ mối đe dọa.

Cái chết của Johnson gây tranh cãi vì bối cảnh xã hội thời điểm đó. Cả ba sĩ quan ở Ventnor đều là người da trắng, trong khi Johnson là người da màu. Nó xảy ra giữa đại dịch Covid-19, khi mọi người đang căng thẳng và các cuộc biểu tình nổ ra sau vụ George Floyd bị ghì chết bởi một sĩ quan cảnh sát Minneapolis. Một đại bồi thẩm đoàn sau đó quyết định không truy tố ba sĩ quan.

"Tôi cảm thấy như họ đang đối xử với anh ấy như một con quái vật", Kayla Drevenak, vợ cũ của Johnson, nói với trang tin địa phương năm 2022. Cô gọi cái chết của Johnson là một cú sốc lớn, lo sợ con trai 5 tuổi sẽ lớn lên với nỗi căm ghét cảnh sát.

Còn với Arena, phát súng định mệnh đã khiến viên cảnh sát trẻ rơi vào vòng xoáy mất ngủ, ám ảnh, cáu giận và suy sụp kéo dài. Có lúc anh ấy phải dùng đến 9 loại thuốc khác nhau và cảm thấy như một thây ma biết đi.

"Tôi không muốn điều đó xảy ra. Thật sự rất khó khăn khi chứng kiến bản thân mình bắt đầu trượt dốc", Arena nói.

Anh quyết định rời ngành, chuyển tới Florida và tham gia hỗ trợ những đồng nghiệp gặp chấn thương tâm lý sau các vụ nổ súng khi làm nhiệm vụ.

Cựu cảnh sát Ryan Valeri tại nhà riêng vào ngày 13/8/2025, nghỉ hưu do thương tật tâm lý sau một vụ nổ súng năm 2023. Ảnh: NJ

Tại New Jersey, kể từ năm 2019, mỗi năm có gần 10 vụ cảnh sát nổ súng gây chết người xảy ra và có ít nhất 64 cảnh sát đã nghỉ hưu sớm do tổn thương tâm lý sau những sự việc như vậy. 64 trường hợp này đã tiêu tốn của bang 4,9 triệu USD mỗi năm nếu chỉ tính lương hưu.

Chi phí thay thế nhân lực được ước tính khoảng 125.000 USD mỗi sĩ quan, ngoài ra còn hàng nghìn USD tiền làm thêm giờ các thành phố phải chi trả để bù đắp cho sự thiếu hụt nhân lực trong nhiều tháng.

Donald Smith, 52 tuổi, cựu cảnh sát ở Brick, cũng gặp khó khăn tương tự Arena. Năm 2017, ông bắn hạ một người đàn ông 32 tuổi đang nổ súng vào cảnh sát. Sự việc xảy ra trong một lần kiểm tra tin báo về bạo lực gia đình.

Vụ nổ súng được giới chức xác định là phản vệ chính đáng, song Smith luôn cảm thấy bất an và nói với cảnh sát trưởng rằng ông có thể trở thành gánh nặng cho đồng đội nếu trở lại làm nhiệm vụ. "Tôi cảm thấy như sáng hôm đó, tôi đã dùng hết vận may của mình trong nghề rồi", Smith nói.

Tuy nhiên, Smith cũng tự cho mình là người may mắn vì sự nghiệp của ông lúc ấy đã sắp kết thúc và vụ nổ súng không gây tranh cãi. Những cơn ác mộng cũng biến mất sau khi ông nghỉ hưu vào tháng 4/2019.

Ryan Valeri, người bạn và là đồng nghiệp cũ của Smith, trải qua một vụ đấu súng vào năm 2023. Ông không bắn phát nào trong cuộc đối đầu, nhưng một viên đạn đã sượt qua đầu ông.

Valeri nói khoảnh khắc thoát chết trong gang tấc khiến ông luôn trong trạng thái căng thẳng, giật mình nhìn ra cửa sổ mỗi khi nghe thấy tiếng động nhỏ, luôn sợ hãi về những điều tồi tệ có thể xảy đến với mình. 18 năm trong nghề của Valeri kết thúc với nỗi sợ hãi rằng mình sẽ trở thành gánh nặng cho đồng đội nếu quay lại làm việc.

Cảnh sát có mặt tại hiện trường sau khi nhận tin báo có nổ súng tại thành phố Jersey, New Jersey, ngày 10/12/2019. Ảnh: AP

John Shjarback, giáo sư nghiên cứu về tư pháp tại Đại học Rowan, phân tích rằng cảnh sát tại Mỹ luôn phải đối mặt sức ép tâm lý tránh giết người, dù không phải lúc nào cũng tránh được kịch bản đó xảy ra. Các sĩ quan thường phải đối diện với mục tiêu có súng và mối nguy cận kề. Những hậu quả tâm lý sâu sắc như Arena hay Valeri cho thấy nỗ lực tránh đụng độ chết người nếu điều đó khả thi.

Theo cơ sở dữ liệu của Washington Post giai đoạn 2015-2024, trung bình mỗi năm có khoảng 1.000 vụ cảnh sát Mỹ đụng độ gây chết người.

Stephanie Samuels, nhà trị liệu tâm lý đã tư vấn cho hơn 100 cảnh sát liên quan các vụ nổ súng, nói không ít người gặp ác mộng, phản ứng quá mức với âm thanh, chịu đựng những cơn giận dữ bộc phát, ám ảnh với những hình ảnh hoặc mùi hương gợi lại cuộc chạm trán. Nhiều trường hợp cần ít nhất 8 tháng, thậm chí lâu hơn, mới có thể nghĩ tới chuyện trở lại làm việc. Một số người gục ngã và phải bỏ nghề.

Bộ Tư pháp Mỹ và Cục Điều tra Liên bang (FBI) đã nhiều lần cảnh báo về gánh nặng sức khỏe tâm thần trong nghề cảnh sát. Lewis Schlosser, nhà tâm lý học làm việc với lực lượng hành pháp ở New Jersey, mô tả trải nghiệm nổ súng gây chết người là "vết sẹo không thể chữa lành" ở các cảnh sát.

Một vài nhân viên cảnh sát không bao giờ vượt qua được nỗi ám ảnh, dẫn đến việc họ tự kết liễu đời mình nhiều năm sau. Đây là một phần của "đại dịch tự tử" trong giới cảnh sát trên toàn quốc.

Trong những năm gần đây, các sở cảnh sát đã áp dụng các chương trình phục hồi và khuyến khích các sĩ quan lên tiếng về những tổn thương trong công việc. Chính quyền New Jersey đã đầu tư mạnh vào các nỗ lực giảm thiểu nổ súng, nhấn mạnh vào đào tạo giảm leo thang và phối hợp cảnh sát với các chuyên gia sức khỏe tâm thần để xử lý các tình huống khủng hoảng.

Hà Linh (Theo NJ, Washington Post)