Mỹ nêu lý do cùng Israel không kích Iran

Ngoại trưởng Rubio khẳng định ông Trump quyết định tấn công Iran do đàm phán không hiệu quả, không phải vì biết Israel sắp mở chiến dịch.

"Tổng thống đánh giá rằng các cuộc đàm phán không hiệu quả, Iran đang lợi dụng chúng tôi và đây là mối đe dọa không thể chấp nhận được. Ông ấy quyết định mở chiến dịch tấn công. Đó là những gì tôi nói hôm qua, quý vị cần nắm được điều đó", Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cho biết hôm 3/3.

Tổng thống Donald Trump cùng ngày bác bỏ ý kiến cho rằng kế hoạch không kích Israel đã thúc đẩy ông ra quyết định phát động chiến dịch hiệp đồng nhằm vào Iran.

"Iran sẽ tấn công trước nếu chúng tôi không làm vậy. Tôi đã ép Israel phải hành động, nhưng họ đã sẵn sàng và Mỹ cũng vậy. Chúng tôi đã gây tác động rất lớn, hầu như những gì Iran sở hữu đã bị vô hiệu hóa, số lượng tên lửa của họ đang giảm mạnh", ông nói.

Khói bốc lên sau vụ không kích nhằm vào thủ đô Tehran, Iran ngày 3/3. Ảnh: AFP

Trong bài phát biểu ngày 2/3, Ngoại trưởng Rubio không đưa ra nhận định đàm phán hạt nhân giữa Mỹ và Iran đã thất bại. Thay vào đó, ông Rubio nói "chiến dịch này cần diễn ra" và Mỹ đã biết về kế hoạch không kích của Israel.

"Chúng tôi biết Israel sẽ hành động và điều này dẫn đến những cuộc tấn công nhằm vào lực lượng Mỹ từ Iran. Nếu không chủ động, chúng tôi sẽ chịu thương vong cao hơn, nhiều người thiệt mạng hơn và tất cả sẽ phải trả lời câu hỏi tại sao Mỹ biết điều đó mà không làm gì", ông nói.

Một ngày sau, Ngoại trưởng Rubio giải thích câu trả lời của ông liên quan nhiều đến thời điểm Mỹ mở chiến dịch hơn là ý định của nước này, song tránh nhắc lại rằng kế hoạch của Tel Aviv tác động đến quyết định từ Washington.

Iran cho rằng Mỹ - Israel đã làm leo thang căng thẳng khi phát động chiến dịch không kích chỉ vài giờ sau khi Tehran và Washington kết thúc thảo luận. Dù không đạt được thỏa thuận nào, cả hai bên khi đó đều mô tả đàm phán có tiến triển.

"Họ phải chấm dứt xung đột. Iran ngay từ đầu đã ủng hộ con đường ngoại giao. Cộng đồng quốc tế phải thực hiện trách nhiệm của mình trước khi quá muộn", phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Iran Esmail Baghaei cho biết.

Ông Baghaei cảnh báo những gì đang diễn ra "sẽ sớm nhấn chìm châu Âu và thế giới". "Bất cứ cách tiếp cận nào của châu Âu cũng đều mâu thuẫn. Những vi phạm pháp luật, các nguyên tắc đạo đức và Hiến chương Liên Hợp Quốc sẽ gây hậu quả cho mọi người trên thế giới. Nếu các nước châu Âu hiểu điều này, họ sẽ thoát khỏi trạng thái thờ ơ", phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Iran nói thêm.

Vị trí Iran và Israel. Đồ họa: CNN

Mỹ và Israel ngày 28/2 mở chiến dịch không kích Iran, nhắm vào các cơ quan tình báo, quốc phòng và hàng loạt quan chức cấp cao nước này. Iran sau đó phóng tên lửa và máy bay không người lái (UAV) vào Israel cùng các căn cứ Mỹ trong khu vực để trả đũa.

Hội Trăng lưỡi liềm đỏ Iran ngày 3/3 thông báo 787 người đã chết ở nước này vì xung đột. Ít nhất 11 người tại Israel, 6 binh sĩ Mỹ cùng nhiều người tại các nước Trung Đông cũng thiệt mạng.

Phương Tây từ lâu cáo buộc Iran tìm cách sở hữu vũ khí hạt nhân. Tehran bác bỏ thông tin, song tuyên bố có quyền làm giàu uranium nhằm phục vụ mục đích dân sự. Căng thẳng giữa Washington và Tehran đã âm ỉ trong nhiều năm, nhưng tình trạng leo thang hiện tại bắt nguồn từ sự sụp đổ của thỏa thuận hạt nhân cách đây hơn một thập kỷ.

Nguyễn Tiến (Theo AFP, AP, Al Jazeera, CNN)