Iran có thể đã đánh hỏng 'máy bay mắt thần' Mỹ

Một chiếc E-3 Sentry, được mệnh danh là "máy bay mắt thần" của Mỹ, dường như đã hư hại trong đòn đánh của Iran vào căn cứ ở Arab Saudi.

Wall Street Journal ngày 28/3 dẫn lời các quan chức Mỹ và Arab Saudi giấu tên cho biết máy bay cảnh báo sớm E-3 Sentry nằm trong số phi cơ hư hại do đòn tập kích bằng tên lửa và phi cơ không người lái (UAV) do Iran tiến hành nhằm vào căn cứ không quân Prince Sultan trước đó một ngày.

Mức độ tổn thất cụ thể của chiếc E-3 không được tiết lộ. Mỗi chiếc Sentry hiện nay có giá ước tính 500 triệu USD, sau khi trải qua nhiều đợt nâng cấp và hiện đại hóa.

John Venable, đại tá không quân Mỹ về hưu, nhận xét sự việc sẽ là tổn thất lớn với Washington. "Một chiếc E-3 bị loại khỏi vòng chiến sẽ làm suy giảm khả năng giám sát diễn biến và nhận thức tình hình của quân đội Mỹ tại vùng Vịnh", ông nói.

Bộ tư lệnh Trung tâm, cơ quan đặc trách hoạt động của quân đội Mỹ tại Trung Đông, từ chối bình luận về thông tin.

Hãng thông tấn AP và Reuters trước đó dẫn lời các quan chức Mỹ am hiểu vấn đề cho biết đòn tấn công của Iran đã khiến "12 binh sĩ Mỹ bị thương và loạt máy bay tiếp dầu bị hư hại". OSINTdefender, tài khoản mạng xã hội chuyên theo dõi thông tin tình báo nguồn mở về chiến sự, đăng ảnh vệ tinh được cho là chụp căn cứ Prince Sultan sau cuộc tấn công, cho thấy dấu vết cháy lớn tại bãi đỗ máy bay.

E-3 Sentry được ví như "máy bay mắt thần" nhờ khả năng phát hiện phi cơ từ khoảng cách hàng trăm km. Đây là mẫu máy bay phát triển từ khung thân phi cơ chở khách Boeing 707, nổi bật với đĩa radar lớn trên lưng. Không quân Mỹ từng sở hữu lượng lớn máy bay E-3, nhưng hiện chỉ còn 16 chiếc trong biên chế.

Hình ảnh nguồn mở và dữ liệu theo dõi hàng không cho thấy Mỹ đã triển khai 6 chiếc E-3, tương đương 37,5% tổng số phi đội Sentry trong biên chế không quân, đến căn cứ Prince Sultan trước khi xung đột bùng phát.

Ngoài ra, không phải tất cả máy bay E-3 Mỹ đều sẵn sàng làm nhiệm vụ vào thời điểm bất kỳ. Tạp chí Air & Space Forces năm ngoái cho biết tỷ lệ sẵn sàng làm nhiệm vụ trung bình của phi đội E-3 Mỹ trong năm tài chính 2024 là 55,68%, tức là chỉ có khoảng 8-9 máy bay đủ khả năng cất cánh ngay khi có lệnh.

"Tình trạng trên cho thấy không quân Mỹ đã phải huy động tỷ lệ rất lớn máy bay E-3 có thể hoạt động trên thực tế. Loại phi cơ này vẫn rất quan trọng, cũng như phản ánh thách thức trong đáp ứng nhu cầu tác chiến cường độ cao với đội máy bay đang già đi nhanh chóng và bị thu hẹp về quy mô", Tyler Rogoway, biên tập viên của chuyên trang quân sự Mỹ War Zone, nhận định.

Máy bay E-3 Mỹ triển khai ở căn cứ Prince Sultan hồi năm 2020. Ảnh: USAF

Sân bay quân sự Prince Sultan nằm ở miền trung Arab Saudi, là một trong những căn cứ đồn trú chủ chốt của Mỹ ở nước ngoài. Ảnh vệ tinh chụp trước khi xung đột bùng phát cho thấy lực lượng Mỹ triển khai ở đây gồm ít nhất 19 máy bay tiếp dầu KC-46A và KC-135, cùng 6 phi cơ cảnh báo sớm E-3 Sentry và 3 máy bay liên lạc chiến trường E-11A.

Đây không phải lần đầu Iran nhắm mục tiêu vào sân bay Prince Sultan. Truyền thông Mỹ ngày 13/3 đưa tin ít nhất 5 máy bay tiếp dầu tại căn cứ này đã bị hư hại trong đòn tấn công của Iran. Ông Trump sau đó khẳng định 4 chiếc hư hại nhẹ và đã được sửa chữa, trong khi một chiếc hỏng nặng hơn.

Thanh Tâm (Theo Wall Street Journal, War Zone)