Giáo hoàng bất bình vì chiến sự Mỹ - Iran chưa chấm dứt

Giáo hoàng Leo XIV bày tỏ nỗi bất bình khi Mỹ, Iran chưa thể đưa nỗ lực ngoại giao nhằm chấm dứt chiến sự trở lại đúng hướng, trong khi nhiều dân thường phải chịu đau khổ.

"Hôm nay Iran nói 'có', Mỹ nói 'không', rồi ngày mai lại ngược lại", Giáo hoàng Leo XIV ngày 23/4 nói với các phóng viên trên chuyên cơ trở về Vatican sau chuyến công du 11 ngày tới châu Phi. "Điều này gây hỗn loạn, ảnh hưởng nghiêm trọng đến kinh tế thế giới, mà không ai biết mọi thứ sẽ đi tới đâu".

Lãnh đạo Vatican lên tiếng trong bối cảnh lệnh ngừng bắn Mỹ - Iran đang bị thử thách bởi thế đối đầu quanh eo biển chiến lược Hormuz. Giáo hoàng thể hiện nỗi bất bình khi nỗ lực ngoại giao chưa thể chấm dứt thế bế tắc, trong khi "toàn bộ người dân Iran, những người dân vô tội đang phải chịu đau khổ vì cuộc chiến".

Sau khi Mỹ gia hạn lệnh ngừng bắn ngày 21/4, cả hai nước vẫn áp phong tỏa eo biển với phương thức thực hiện khác nhau, khiến tuyến hàng hải vận chuyển 20% nguồn cung dầu thế giới gần như bị bóp nghẹt. Iran tuyên bố không mở eo biển chừng nào lệnh phong tỏa của Mỹ còn hiệu lực.

Giáo hoàng Leo XIV trả lời truyền thông trên chuyến bay về Rome, ngày 23/4. Ảnh: AP

Khi phóng viên đề nghị bình luận về thông tin cho rằng chính quyền Iran đang xử tử người bất đồng chính kiến, Giáo hoàng nói ông phản đối án tử hình và "hành động tước đoạt mạng sống con người".

"Khi một chế độ, một quốc gia đưa ra những quyết định tước đi mạng sống của người khác một cách bất công, rõ ràng cần phải lên án", Giáo hoàng nói.

Tổng thống Trump từng nhiều lần đưa thông tin về án tử hình tại Iran, nhưng thường gây tranh cãi hoặc không được xác thực. Lãnh đạo Mỹ gần đây cho biết Iran hủy kế hoạch treo cổ 8 phụ nữ sau lời kêu gọi của ông, nhưng Tehran khẳng định không có kế hoạch như vậy.

Vị trí eo biển Hormuz. Đồ họa: Guardian

Giới chức Mỹ, Iran chưa bình luận về các phát ngôn mới của Giáo hoàng. Ông Trump từng hoan nghênh việc Giáo hoàng Leo XIV được bầu là "vinh dự lớn" đối với Mỹ. Trong năm đầu tiên, Giáo hoàng phần lớn tránh chỉ trích trực diện chính quyền Trump, nhưng thay đổi dần khi chiến sự Iran leo thang.

Tổng thống Mỹ ngày 12/4 chỉ trích gay gắt Giáo hoàng, cho rằng ông "yếu đuối trong chống tội phạm và tệ trong đối ngoại". Giáo hoàng tuyên bố "không e sợ chính quyền Trump" và vẫn sẽ tiếp tục lên tiếng vì hòa bình, trong lần hiếm hoi nhắc đích danh một chính quyền tổng thống Mỹ. Ông Trump sau đó nói ông "không nợ Giáo hoàng lời xin lỗi".

Việc ông Trump chỉ trích Giáo hoàng đã làm phật lòng một số cử tri Công giáo. Tổng thống Trump đắc cử nhiệm kỳ hai hồi tháng 11/2024 phần nào nhờ sự ủng hộ từ cộng đồng Công giáo Mỹ, với 55% cử tri nhóm này bỏ phiếu cho ông, theo Trung tâm Nghiên cứu Pew. Đây cũng là nhóm cử tri quan trọng mà đảng Cộng hòa cần dựa vào nếu muốn duy trì thế đa số sít sao tại lưỡng viện trong bầu cử giữa kỳ.

Đức Trung (Theo CBS News, Reuters, AFP)