Cựu tổng tư lệnh Ukraine lần đầu hé lộ về rạn nứt với ông Zelensky

Cựu tư lệnh Zaluzhny cho biết căng thẳng với Tổng thống Zelensky bắt đầu ngay sau khi xung đột bùng phát và văn phòng của ông từng bị khám xét.

Trong cuộc phỏng vấn được hãng thông tấn AP công bố hôm 18/2, cựu tổng tư lệnh quân đội Ukraine Valery Zaluzhny lần đầu lên tiếng công khai về rạn nứt sâu sắc trong quan hệ với Tổng thống Volodymyr Zelensky. Căng thẳng bắt đầu ngay sau khi xung đột Ukraine bùng phát đầu năm 2022, trong đó ông Zelensky và tướng Zaluzhny thường xuyên tranh cãi về chiến lược quân sự.

Rạn nứt lên tới đỉnh điểm vào giữa tháng 9/2022, khi hàng chục đặc vụ thuộc Cơ quan An ninh Ukraine (SBU) khám xét văn phòng của tướng Zaluzhny ở thủ đô Kiev mà không đưa ra lời giải thích, vài giờ sau cuộc gặp căng thẳng giữa ông với Tổng thống Zelensky. Khoảng 12 sĩ quan người Anh cũng có mặt tại hiện trường vào thời điểm đó.

Sự việc chưa từng được công bố, diễn ra trong lúc quân đội Ukraine đang tiến hành chiến dịch phản công tại mặt trận đông bắc. Ông Zaluzhny gọi đây là "hành động mang tính đe dọa", có nguy cơ phơi bày chia rẽ trong nội bộ Ukraine giữa thời chiến.

Ông Zaluzhny trong hình ảnh công bố hôm 18/2. Ảnh: AP

Tướng Zaluzhny đã ngăn đặc vụ SBU tiếp cận máy tính, tài liệu trong văn phòng và gọi điện cho Andriy Yermak, khi đó là Chánh văn phòng Tổng thống Ukraine, để cảnh báo. "Tôi nói với Yermak rằng mình sẽ đẩy lùi cuộc tấn công này, vì tôi biết cách chiến đấu", cựu tổng tư lệnh quân đội Ukraine nhớ lại.

Ông cũng liên hệ với giám đốc SBU Vasyl Maliuk, người nói rằng bản thân không biết về cuộc đột kích.

Tài liệu tòa án sau đó cho thấy SBU xin lệnh khám xét địa chỉ đặt văn phòng của cựu tổng tư lệnh quân đội Ukraine, với mục đích kiểm tra một câu lạc bộ thoát y được cho là do tội phạm điều hành. Tuy nhiên, hai nhân viên tại câu lạc bộ cho biết cơ sở đã ngừng hoạt động ở địa chỉ đó từ trước khi xung đột bùng phát.

Ông Zaluzhny nhận định lệnh khám xét "chỉ là cái cớ", cho rằng khó có khả năng các điều tra viên nhầm lẫn địa chỉ khi nhắm mục tiêu vào trung tâm chỉ huy đầu não của quân đội Ukraine.

SBU xác nhận đã điều lực lượng tới một trong các căn cứ chỉ huy bí mật của tướng Zaluzhny vào năm 2022, song khẳng định họ không tiến hành hoạt động khám xét hay điều tra tại đó. Cơ quan này cho biết vào thời điểm trên, các điều tra viên đang làm nhiệm vụ trong khuôn khổ một vụ án hình sự riêng biệt nhằm đối phó tội phạm có tổ chức ở nhiều địa chỉ khác nhau.

Một trong những địa chỉ này trùng với sở chỉ huy dự phòng của tướng Zaluzhny. "Vasyl Maliuk và Valery Zaluzhny đã ngay lập tức trao đổi trực tiếp về vấn đề này, tình hình đã được làm rõ", SBU cho hay.

Cựu tổng tư lệnh Zaluzhny cho biết ông sau đó vẫn tiếp tục bất đồng với Tổng thống Zelensky về chiến lược quân sự, đặc biệt là với chiến dịch phản công thất bại hồi mùa hè năm 2023. Giới chuyên gia quân sự từng chỉ trích chiến dịch này quá tham vọng và diễn ra quá muộn, tạo điều kiện để quân đội Nga có thời gian củng cố phòng tuyến.

Theo Zaluzhny, Tổng thống Zelensky và các quan chức Ukraine đã không cung cấp đầy đủ nguồn lực, làm đổ vỡ kế hoạch tác chiến do ông xây dựng với sự trợ giúp từ các đối tác NATO.

Kế hoạch ban đầu của tướng Zaluzhny là tập trung toàn bộ lực lượng thành một mũi tiến công duy nhất để tái chiếm lãnh thổ tại tỉnh Zaporizhzhia và tiến xuống phía nam về hướng Biển Azov, qua đó cắt đứt hành lang trên bộ của Nga tới bán đảo Crimea. Tuy nhiên, các đơn vị Ukraine bị dàn trải quá mỏng và không thể vượt qua phòng tuyến Nga.

Ông Zelensky (trái) chụp ảnh cùng ông Zaluzhny tại Kiev tháng 2/2024. Ảnh: AP

Thông tin của ông Zaluzhny về chiến dịch phản công đã được hai quan chức phương Tây giấu tên xác nhận với AP.

Cựu tổng tư lệnh quân đội Ukraine khẳng định vẫn theo dõi sát sao các sự kiện kể từ khi mất chức, song không còn tham gia vào những quyết định quân sự quan trọng. Ông cho biết đã trò chuyện "hoàn toàn thân thiện" với Tổng thống Zelensky trong hai lần gặp nhau sau thời điểm đó.

Tổng thống Zelensky chưa đưa ra bình luận.

Bất chấp được dư luận Ukraine ủng hộ mạnh mẽ nhờ những thành công ban đầu trong xung đột, tướng Zaluzhny bị Tổng thống Zelensky miễn nhiệm khỏi chức vụ tư lệnh quân đội vào tháng 2/2024.

Ông sau đó được bổ nhiệm làm đại sứ Ukraine tại Anh, động thái mà giới phân tích cho là biện pháp của Tổng thống Zelensky nhằm loại bỏ một đối thủ chính trị tiềm năng. Dù vậy, Zaluzhny vẫn tiếp tục được coi là đối thủ chính của ông Zelensky trên chính trường.

Kết quả thăm dò do hãng Ipsos công bố tháng trước cho thấy ông Zaluzhny có tỷ lệ ủng hộ 23% trong cuộc bầu cử giả định tại Ukraine, nhiều hơn so với mức 20% của ông Zelensky.

Phạm Giang (Theo Kyiv Post, AP)