Cuộc tháo chạy hỗn loạn khỏi 'địa ngục' lừa đảo ở Campuchia

Hàng nghìn người đang tháo chạy khỏi các "địa ngục" lừa đảo ở Campuchia, nhưng bên ngoài là một tương lai bất định, không chốn dung thân.

Vào một đêm gần đây, Youga vui đến phát khóc vì cuối cùng cũng được ngủ trên giường, dù không có gối hay chăn. Người đàn ông châu Phi này cho biết sau khi trốn thoát khỏi một trung tâm lừa đảo tại thị trấn O'Smach ở biên giới phía bắc Campuchia, giáp Thái Lan, và đến được thủ đô Phnom Penh, anh đã phải ngủ ngoài đường suốt hai ngày.

Youga còn 100 USD trong người, nhưng anh không dám tiêu số tiền ít ỏi này vì muốn giữ để phòng thân. Anh đã gặp may khi được trại lưu trú của tổ chức từ thiện Công giáo Caritas tiếp nhận.

Bên trong khu phức hợp lừa đảo bỏ hoang tại thị trấn O'Smach ở biên giới phía bắc Campuchia, giáp Thái Lan, hôm 2/2. Ảnh: AP

Nhưng cơ sở của Caritas liên tục phải hoạt động trong tình trạng quá tải với số nhân sự chỉ còn 1/3 và ngân sách bị cắt giảm mạnh so với trước đây, giữa lúc làn sóng lao động rời bỏ các khu lừa đảo tăng cao chưa từng thấy tại Campuchia.

Vì không còn đủ chỗ, họ đã phải từ chối hơn 300 người cần giúp đỡ. "Tình hình hiện nay giống như việc phân loại bệnh nhân cấp cứu vậy", Mark Taylor, chuyên gia về nạn buôn người ở Campuchia, nói.

Tính đến tuần trước, cơ sở đang tiếp nhận khoảng 150 người. Nhiều người mới đến phải ngủ trong phòng sinh hoạt chung. Họ không mang theo bất cứ thứ gì ngoài bộ quần áo mặc trên người. Khu trại cũng không có đủ chăn gối cho tất cả.

Vấn đề cấp bách nhất với Caritas những tuần tới là ngân sách cho thực phẩm. "Họ đang phải chạy ăn từng bữa", Taylor nói.

Theo hàng loạt video và hình ảnh trên mạng xã hội đã được Tổ chức Ân xá Quốc tế xác minh, các khu lừa đảo ở Campuchia đang thả người hàng loạt trong những ngày qua. Tổ chức này cũng đã phỏng vấn 35 nạn nhân và họ mô tả tình cảnh trốn chạy rất hỗn loạn, nguy hiểm.

Làn sóng tháo chạy diễn ra vài tuần sau khi Campuchia dẫn độ Trần Chí, ông trùm của một mạng lưới lừa đảo xuyên quốc gia khổng lồ, sang Trung Quốc. Thủ tướng Campuchia Hun Manet gần đây tuyên bố chống tội phạm mạng là "ưu tiên hàng đầu" của nước này.

Li Ling, nhân viên cứu hộ, cho biết cô hiện nắm danh sách hơn 200 người mang quốc tịch Uganda và Kenya đang cầu cứu sau khi rời khỏi ổ lừa đảo. Cô đã phải bỏ khoảng 1.000 USD tiền túi ra hỗ trợ chỗ ở cho những người tuyệt vọng nhất, nhưng không thể duy trì lâu.

"Đại sứ quán nói không có lộ trình giải quyết cho họ, các tổ chức quốc tế thì báo hết chỗ. Trách nhiệm đang bị đùn đẩy qua lại, tạo thành vòng luẩn quẩn không lối thoát", Li nói.

Một "phòng làm việc" bị phá hủy trong trung tâm lừa đảo ở thị trấn O'Smach, Campuchia, hôm 2/2. Ảnh: AP

"Giữa khung cảnh hỗn loạn và đau thương, hàng nghìn người sống sót sau sang chấn tâm lý đang không được quan tâm, phải tự xoay xở mà không có bất kỳ hỗ trợ nào từ chính quyền", Montse Ferrer, giám đốc nghiên cứu khu vực từ Tổ chức Ân xá Quốc tế, nhấn mạnh.

Hệ quả là một số người đã phải quay lại làm việc trong các khu lừa đảo vì không muốn đối mặt cảnh đói khát hay ngủ ngoài đường.

Tuy nhiên, chính phủ Campuchia bác bỏ cáo buộc cho rằng họ đang bỏ mặc các nạn nhân bị lừa tham gia đường dây lừa đảo hay dung túng cho hành vi ngược đãi tại những trung tâm lừa đảo.

"Tất cả các cá nhân đều được sàng lọc để phân loại nạn nhân và thủ phạm. Nạn nhân sẽ được bảo vệ, cung cấp nơi lưu trú, chăm sóc y tế và hỗ trợ để trở về nhà an toàn", Bộ trưởng Thông tin Campuchia Neth Pheaktra tuyên bố.

Vài năm gần đây, lừa đảo trực tuyến đã trở thành vấn nạn nhức nhối toàn cầu. Bên trong các khu phức hợp tách biệt với bên ngoài, những kẻ lừa đảo xây dựng hệ thống vận hành tinh vi với các buồng điện thoại cách âm, thực hiện các kịch bản dụ dỗ nạn nhân bằng nhiều ngôn ngữ, thậm chí làm giả cả đồn cảnh sát của nhiều quốc gia.

Mặc dù nhiều tổ chức chống buôn người đã đăng ký hoạt động tại Campuchia, khu tạm trú của Caritas là đơn vị duy nhất tiếp nhận nạn nhân từ các khu lừa đảo.

Caritas từng nhận được hỗ trợ tài chính từ Winrock International, đối tác của Cơ quan Phát triển Quốc tế Mỹ (USAID) tại Campuchia. Theo kế hoạch, tổ chức này sẽ nhận được 1,4 triệu USD từ USAID từ tháng 9/2023 đến đầu năm 2026. Tuy nhiên, nguồn kinh phí đã bị cắt sau khi chính quyền Tổng thống Donald Trump đình chỉ các khoản hỗ trợ nước ngoài và giải thể USAID vào đầu năm ngoái.

Khu tạm trú này cũng được Tổ chức Di cư Quốc tế (IOM) tài trợ một phần, nhưng IOM lại phụ thuộc chủ yếu vào nguồn vốn từ Mỹ và cũng đang bị cắt giảm ngân sách.

Do nhiều vướng mắc, "số lượng các tổ chức chính thống sẵn sàng giải quyết vấn đề này ở Campuchia là cực kỳ ít ỏi", Jacob Daniel Sims, chuyên gia tại Trung tâm châu Á thuộc Đại học Harvard, người từng làm việc trong lĩnh vực chống buôn người, cho hay.

Youga tại một địa điểm không được tiết lộ ở Campuchia. Ảnh: AP

Youga kể khi còn ở trong trung tâm lừa đảo, anh thường xuyên bị đánh đập vì từ chối làm việc. Anh bị lừa vào đây từ tháng 11 năm ngoái sau một lời mời chào việc làm "bao trọn chi phí" qua email. Dù đã từ chối nhiều lần, kẻ tuyển mộ vẫn kiên trì đeo bám cho đến khi anh sập bẫy.

Youga không thể trở về quê hương. Anh là người thuộc tộc Banyamulenge, chủ yếu sinh sống ở CHDC Congo và thường xuyên bị các nhóm vũ trang tấn công. Youga cũng không thể trông chờ vào hỗ trợ từ đại sứ quán, bởi đất nước anh không có cơ quan đại diện ngoại giao nào trong khu vực.

Anh cho biết mình trước đây là sinh viên đại học và muốn tiếp tục việc học trong tương lai. Hiện tại, anh chỉ mong tìm được một nơi an toàn. "Tôi muốn làm lại cuộc đời một cách tử tế và đàng hoàng", Youga nói.

Vũ Hoàng (Theo AP)